ענוה: א לעבנסלענגליכע עבודה
-
- מאנשי שלומינו
- הודעות: 146
- זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אקטאבער 22, 2014 10:10 am
- האט שוין געלייקט: 58 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 188 מאל
ענוה: א לעבנסלענגליכע עבודה
והאיש משה עניו מאד מכל האדם וגו'.
ראיתי כי רבים טועים בענין הענוה און זייער טעות איז א יסודות'דיגע. לאמיר אביסל ארומרעדן דעם ענין למען ידעו הדורות וואס איז ענוה און וואס איז בלאפעריי און ממילא טרף-פסול.
ראשית האבן מיר א תורה וואס דארט שטייט דעם ענין פון ויגבה לבו בדרכי ה'. איין אמורא האט אויך געווארנט: "בשמתא מאן דלית בי' שמינית שבשמינית וכו'". איי ענוה? איז לאמיר דורכטוהן דעם נושא אין קורצן:
מ'דארף ארויסהאבן און פארשטיין אז צו אמת'ע עניוות קען מען נאר צוקומען דורך טיפע התבוננות און חקירה. ס'איז קיין גדולה צו זינגען דעם נארישן ניגון פון די באוואוסטע שוואכע מח'לעך און קנאפע בעלי כשרון — די א.ג. מוסר'ניקעס "איך בין גארניט; יע יע יע; איך בין גארניט; יע יע יע; איי איי איי; איך בין גארניט; גאאאאאאארניט!". אויך מיר א גארניט. אדער אפשר טאקע א גארנישט, און ממילא מיינען זיינע ווערטער אויך גארנישט — פטפוטים בעלמא; אין אומר ואין דברים. א קליין קינד קען דאס אויך בעבען א גאנצע טאג. נאר דער איד וואס הארעוועט אין מחשבה און וואקסט א ריז אין חכמה ומוסר ה', קומט צו צו די ריכטגע מדרגה פון פארשטאנד אז ער איז טאקע גארנישט, מתוך הגיון וכח ההכרח — דעמאלסט טראגן זיינע ווערטער געוויכט. סתם צו פארקנייטשן דעם שטערן און שרייען אז מ'איז גארנישט, איז מען פשוט כופה בטובתו של הקב"ה וואס האט באשאפן דער אויסטערליש קאמפלעקסע בריאה — דער מענטש, מיט דעה בינה והשכל. ווי טרויעט זיך דער מענטש צו זאגן אז דער וואונדערבארע יציר כפיו של הקב"ה איז גארנישט מיט גארנישט? פארברעכער!
דער מענש דארף זעהן דוקא יא צו זיין א יש בדעת את ה' מתוך התבוננות און צוקומען צו די העכסטע מדרגות פון פארשטאנד און וויסנשאפט (יא, ס'מיינט אויך סייענס, אסטראנאמיע און אנאטאמיע אא"וו — חז"ל און די ראשונים האבן דאס אויך שטודירט און אפילו ביי נישט אידישע וויסנשאפטלער) דאדורך וועט ער טאקע צוקומען צו יראת הרוממות. במקום גדלות שם אתה מוצא ענותנותו — ענוה איז בלויז א בייפראדוקט פון אלעם אויבנדערמאנט, ביי די גרויסע לייט. אט דאס איז גדלות הבורא ווען נאכ׳ן זיין דער גרויסע חכם און מלומד דערהערט מען אז מ'איז ניטאמאל כקליפת השום. אט די הכרה איז ענוה כפשוטו.
בדורו של משה רבינו האבן זיכער נאך אידן געזונגען דעם ניגון ונחנו מה, אבער די תורה דערציילט אונז נאר וועגן משה איש האלקים אז ער איז געווען עניו מכל האדם, ווייל ער איז טאקע צוגעקומען צו די עכטע הכרה אין דעם. אפילו אברהם אבינו וואס האט געזאגט ואנכי עפר ואפר האט נישט באקומען דעם טיטל, ללמדך בא אז "איך בין גארנישט" ווייזט נאכנישט תכלית הענוה. ווארום כ'בין כמעט זיכער אז די בהמה אונטערן שטעקן זאגט זיך אויך אז זי איז גארנישט. צו דען ווערט זי דערמיט נתעלה צו מדרגת האדם? אפילו לאמיר זאגן אז אירע אינסטינקטן זאגן איר אז דו האסט אן אויבערהאנד איבער איר און ס'איז טאקע אזוי, מיינט נאכנישט אז זי פארשטייט עפעס אין דעם. ס'זעלביגע איז ביים מענטש: כאטש אז א יעדע אידיש קינד פיהלט אינסטינקטיוו אז דער רבש"ע איז גרויס און מעכטיג, אבער ווילאנג ס'איז נאר אינסטינקטן און מ'האט נישט ארויס דעם פארוואס, איז מען בבחינת בהמה — ידיעה שכלית איז גאנץ אן אנדערע דערהער. דרך אגב איז שיין פארשטענדליך די ווערטער פון חז"ל, "אתם קרויים אדם" ווארום נאר דער איד קען קומען צו די השגות; דו"ק והבן.
אויך זאלסטו וויסן אז ענוה איז נישט בלויז העדר הגאוה, נאר ס׳איז א מדה פאר זיך. ליתר ביאור: נעם ביטע דעם שוטה דלא חלי ולא מרגיש — ווען מ'באזידלט עם אדער מ'פארשעהמט עם גייט ער ווייטער כאילו לא הי'. ער איז א דערשלאגענע וואס גייט קיינמאהל בקומה זקופה — קיין שמץ פון גאוה זעהט מען ביי עם. ער רעדט אויך קיינמאהל קיין הויך ווארט. צו דען איז שייך עם אנצורופן "עניו"? האט ער דען עפעס משקיע געווען צוצוקומען צו דעם? כ'האב נאך דערווייל נישט געטראפן א בהמה א בעלת גאוה — צו דען ווילסטו איר באקרוינען מיט'ן טיטל "ענוה"? אויב אזוי בלייבט אונז קיין ברירה און מ'מוז זאגן אז ענוה איז א מדה פאר זיך און א תוצאה פון שווערע עבודה.
מאידך, דער חכם ווייסט גענוי זיין גרויסקייט אבער פארשטייט אז ער פארמאגט צוויי כחות הפכיים און ווען מ'דארף נוצן וועלכע. ער איז קלאהר ביי זיך ווען ער דארף הייבן דעם קאפ און אפילו זיין א נוקם ונוטר און זיך אהננעמען פאר זיין כבוד, כמאמרם ז"ל. ווען ער זעהט אן אומרעכט, שרייעט ער בשאגת הארי; ר'דרייט זיך נישט ארויס מיט געמאכטע עניוות זאגענדיג אז ער מישט זיך נישט. דארט וואו ס'איז נישטא ווער ס'זאל זיין אן עסקן אין סיי וועלכע קהל'ישע געביט, איז ער דער נחשון — א פארשוין מיט א רוקנביין (ער פארגינט אויך די אנדערע וואס טוען בצרכי צבור און העלפט זיי מצליח זיין — א שטייגער פון יתן ויתנו אחרים). אין צוגאב צו דעם אלעם, פיהרט ער זיך נישט אויף ווי דער שוטה'לע אדער די שעפעלע בלויז בהעדר הגאוה, נאר ער איז אן ענוותן ושפל ברך אין פולסטן זין פון ווארט. ענוה איז ביי עם א עצם מעצמיו — א מדה של ממש — פרי עמליו פון די זריעה וחרישה אין די באדנס פון חכמה און אמונה ובטחון. ער קומט צו די מסקנא פון ואנכי עפר ואפר מתוך הכרה אמתית אין גדלות הבורא. ס'איז ביי אים אויך נישט בלויז א מעטאפארישע דערהער אדער אן אַבסטרַאקטע תפיסה — ער לעבט עס ממש און קען עס אט אט דערטאפן. מיט די צייט ווערט זיין גארע מציאות ענוה. זיי פארזיכערט אז ווען ער איז נוקם ונוטר כנחש, מיינט ער ריין כבוד התורה. והאיש משה עניו מאד מיינט נישט אז ער האט פראקטיצירט ענוה, נאר אז דער גאנצע פערזענליכקייט איז געוועהן איין שטיק עניוות.
לסיכום: אנשטעלן א כל נדרי פנים און פארקנייטשן דעם שטערן אויפ'ן שטייגער פון מצטמק ורע לו, מאכט דיר נאר אויסזעהן ווי אן אפּגעריסענע; כ'בעט דיר, פאר'מיאוס נישט ס'ליכטיגע פנים דיינע. ארבעטן אויף עניוות, איז נישט מער ווי א נארישע ווערטל וואס דו וועסט הערן בלויז ביי פּוסטע לצים, מסלפי התורה אדער קליינע מוחות — שעפעלעך. אנטלויף פון די נידעריגע לייט וואס באהאלטן זיך אונטערן שלייער פון ענוה — ס'איז איין שטיק שקר און בלאף און א שטארקע מזיק. ביי די דאזיגע יונגאטשן וועסטו דעם אמת קיינמאהל דערגרונטעווען. (יא יא, איך מיין טאקע די חברה וואס דרייען זיך ארום אגאנצן טאג מיט'ן פזמון "וואס פארשטייען מיר?" און ענליכע נארישע לאזונגען. ס'איז בלויז א גערעדעכץ ביי זיי און א וועג ארויס פון דארפן נוצן ס'מח.)
פון פאלשע ענוה און אירע קויפערס און פארקויפערס דארף מען אנטלויפן ווייט ווייט. וראה דברים נפלאים פונעם הייליגן גאון וגדול בדורו מרן חזון איש זצ״ל בקונטרס אמונה ובטחון (פ"ב אות ד') וז"ל: "ואם אמנם שלילת הבטחון מחסור בנפש המשכלת, וכמעט שאין לו חלק בעיקרי היהדות, אך חלי מר מזה, בטחון המזויף, ובהיות הזיוף שלילה מוחלטת, ואין להזייפן מותר על המשולל, הרבה מן השערורי' וההרס בבוטח הזייפני, אשר המשולל נקי מהם, כי המשולל משולל מן הבטחון, והזייפני משולל מבטחון ומחויב בזיוף; המשולל לא ימשיך אחריו חניכים לחנכם בתורת הבטחון, והזייפן מעמיד תלמידים חניכי הזיוף; המשולל לא יגרום עון חילול השם רח"ל, אבל הזייפן כאשר מתגלה קלונו ומתפרסם עלילותיו המתועבות נגד שמעון רעהו, אומרים פלוני שלמד מוסר כמה מגונים מעשיו, וכמה מכוערים תחבולותיו". דאס זענען גאר שארפע אבער אמת'ע ווערטער. ס'זעלבע איז גילטיג ביים מדת הענוה.
אויך זאל זיין חרוט על לבך אז ענוה אין די נישט ריכטיגע מקום און זמן איז אֵין ערך צו איר שעדליכקייט: ענותנותו של זכרי' בן אבקולס האט דאך צוגעברענגט דעם חורבן בית המקדש און די נאכווייען כי אין לנו לא כהן וכו' — יה"ר שיבנה בקרוב.
עניוות מיינט אויך נישט אויפהערן צו טראכטן און מבטל זיין זיך און די מחשבה וכו׳ ווי מאנכע ווילן אונז איינרעדן, נאר ממש ס'פארקערטע וכנ"ל. אמת׳ע ענוה איז דאס צו וואס מ'קומט צו אלס רעזולטאט פון לאנג-יעריגע עבודה און מחשבה והתבוננות אז אין חקר לגדולתו; ווי גליקליך איז דער וואס האט דאס ארויס.
מ'דארף זיך איינ'חזר'ן נאכאמאהל און נאכאמאהל אז פאלשע עניוות איז טרף פסול. אז איך זאל מיר איינרעדן אז איך בין גארנישט איידער איך בין חוקר און קום צו צו דער מסקנא מתוך ההגיון וההכרח, בין איך ערשט א גאוה'ניק און א מושחת במדות וואס גלייבט אז דער מענטש מעג אליין מחליט זיין אזא זאך נאך איידער ער האט געלערנט און שטודירט. התעמק והבן כי הוא יסוד גדול.
יה"ר אז מיר זאלן זוכה זיין צו אמונה פשוטה — נישט אויפ'ן קינדערישע אופן, נאר טאקע הארעווען אויף דעם און אלס רעזולטאט אנקומען צו ריכטיגע ענוה בעזרת הבורא ברוך הוא.
ראיתי כי רבים טועים בענין הענוה און זייער טעות איז א יסודות'דיגע. לאמיר אביסל ארומרעדן דעם ענין למען ידעו הדורות וואס איז ענוה און וואס איז בלאפעריי און ממילא טרף-פסול.
ראשית האבן מיר א תורה וואס דארט שטייט דעם ענין פון ויגבה לבו בדרכי ה'. איין אמורא האט אויך געווארנט: "בשמתא מאן דלית בי' שמינית שבשמינית וכו'". איי ענוה? איז לאמיר דורכטוהן דעם נושא אין קורצן:
מ'דארף ארויסהאבן און פארשטיין אז צו אמת'ע עניוות קען מען נאר צוקומען דורך טיפע התבוננות און חקירה. ס'איז קיין גדולה צו זינגען דעם נארישן ניגון פון די באוואוסטע שוואכע מח'לעך און קנאפע בעלי כשרון — די א.ג. מוסר'ניקעס "איך בין גארניט; יע יע יע; איך בין גארניט; יע יע יע; איי איי איי; איך בין גארניט; גאאאאאאארניט!". אויך מיר א גארניט. אדער אפשר טאקע א גארנישט, און ממילא מיינען זיינע ווערטער אויך גארנישט — פטפוטים בעלמא; אין אומר ואין דברים. א קליין קינד קען דאס אויך בעבען א גאנצע טאג. נאר דער איד וואס הארעוועט אין מחשבה און וואקסט א ריז אין חכמה ומוסר ה', קומט צו צו די ריכטגע מדרגה פון פארשטאנד אז ער איז טאקע גארנישט, מתוך הגיון וכח ההכרח — דעמאלסט טראגן זיינע ווערטער געוויכט. סתם צו פארקנייטשן דעם שטערן און שרייען אז מ'איז גארנישט, איז מען פשוט כופה בטובתו של הקב"ה וואס האט באשאפן דער אויסטערליש קאמפלעקסע בריאה — דער מענטש, מיט דעה בינה והשכל. ווי טרויעט זיך דער מענטש צו זאגן אז דער וואונדערבארע יציר כפיו של הקב"ה איז גארנישט מיט גארנישט? פארברעכער!
דער מענש דארף זעהן דוקא יא צו זיין א יש בדעת את ה' מתוך התבוננות און צוקומען צו די העכסטע מדרגות פון פארשטאנד און וויסנשאפט (יא, ס'מיינט אויך סייענס, אסטראנאמיע און אנאטאמיע אא"וו — חז"ל און די ראשונים האבן דאס אויך שטודירט און אפילו ביי נישט אידישע וויסנשאפטלער) דאדורך וועט ער טאקע צוקומען צו יראת הרוממות. במקום גדלות שם אתה מוצא ענותנותו — ענוה איז בלויז א בייפראדוקט פון אלעם אויבנדערמאנט, ביי די גרויסע לייט. אט דאס איז גדלות הבורא ווען נאכ׳ן זיין דער גרויסע חכם און מלומד דערהערט מען אז מ'איז ניטאמאל כקליפת השום. אט די הכרה איז ענוה כפשוטו.
בדורו של משה רבינו האבן זיכער נאך אידן געזונגען דעם ניגון ונחנו מה, אבער די תורה דערציילט אונז נאר וועגן משה איש האלקים אז ער איז געווען עניו מכל האדם, ווייל ער איז טאקע צוגעקומען צו די עכטע הכרה אין דעם. אפילו אברהם אבינו וואס האט געזאגט ואנכי עפר ואפר האט נישט באקומען דעם טיטל, ללמדך בא אז "איך בין גארנישט" ווייזט נאכנישט תכלית הענוה. ווארום כ'בין כמעט זיכער אז די בהמה אונטערן שטעקן זאגט זיך אויך אז זי איז גארנישט. צו דען ווערט זי דערמיט נתעלה צו מדרגת האדם? אפילו לאמיר זאגן אז אירע אינסטינקטן זאגן איר אז דו האסט אן אויבערהאנד איבער איר און ס'איז טאקע אזוי, מיינט נאכנישט אז זי פארשטייט עפעס אין דעם. ס'זעלביגע איז ביים מענטש: כאטש אז א יעדע אידיש קינד פיהלט אינסטינקטיוו אז דער רבש"ע איז גרויס און מעכטיג, אבער ווילאנג ס'איז נאר אינסטינקטן און מ'האט נישט ארויס דעם פארוואס, איז מען בבחינת בהמה — ידיעה שכלית איז גאנץ אן אנדערע דערהער. דרך אגב איז שיין פארשטענדליך די ווערטער פון חז"ל, "אתם קרויים אדם" ווארום נאר דער איד קען קומען צו די השגות; דו"ק והבן.
אויך זאלסטו וויסן אז ענוה איז נישט בלויז העדר הגאוה, נאר ס׳איז א מדה פאר זיך. ליתר ביאור: נעם ביטע דעם שוטה דלא חלי ולא מרגיש — ווען מ'באזידלט עם אדער מ'פארשעהמט עם גייט ער ווייטער כאילו לא הי'. ער איז א דערשלאגענע וואס גייט קיינמאהל בקומה זקופה — קיין שמץ פון גאוה זעהט מען ביי עם. ער רעדט אויך קיינמאהל קיין הויך ווארט. צו דען איז שייך עם אנצורופן "עניו"? האט ער דען עפעס משקיע געווען צוצוקומען צו דעם? כ'האב נאך דערווייל נישט געטראפן א בהמה א בעלת גאוה — צו דען ווילסטו איר באקרוינען מיט'ן טיטל "ענוה"? אויב אזוי בלייבט אונז קיין ברירה און מ'מוז זאגן אז ענוה איז א מדה פאר זיך און א תוצאה פון שווערע עבודה.
מאידך, דער חכם ווייסט גענוי זיין גרויסקייט אבער פארשטייט אז ער פארמאגט צוויי כחות הפכיים און ווען מ'דארף נוצן וועלכע. ער איז קלאהר ביי זיך ווען ער דארף הייבן דעם קאפ און אפילו זיין א נוקם ונוטר און זיך אהננעמען פאר זיין כבוד, כמאמרם ז"ל. ווען ער זעהט אן אומרעכט, שרייעט ער בשאגת הארי; ר'דרייט זיך נישט ארויס מיט געמאכטע עניוות זאגענדיג אז ער מישט זיך נישט. דארט וואו ס'איז נישטא ווער ס'זאל זיין אן עסקן אין סיי וועלכע קהל'ישע געביט, איז ער דער נחשון — א פארשוין מיט א רוקנביין (ער פארגינט אויך די אנדערע וואס טוען בצרכי צבור און העלפט זיי מצליח זיין — א שטייגער פון יתן ויתנו אחרים). אין צוגאב צו דעם אלעם, פיהרט ער זיך נישט אויף ווי דער שוטה'לע אדער די שעפעלע בלויז בהעדר הגאוה, נאר ער איז אן ענוותן ושפל ברך אין פולסטן זין פון ווארט. ענוה איז ביי עם א עצם מעצמיו — א מדה של ממש — פרי עמליו פון די זריעה וחרישה אין די באדנס פון חכמה און אמונה ובטחון. ער קומט צו די מסקנא פון ואנכי עפר ואפר מתוך הכרה אמתית אין גדלות הבורא. ס'איז ביי אים אויך נישט בלויז א מעטאפארישע דערהער אדער אן אַבסטרַאקטע תפיסה — ער לעבט עס ממש און קען עס אט אט דערטאפן. מיט די צייט ווערט זיין גארע מציאות ענוה. זיי פארזיכערט אז ווען ער איז נוקם ונוטר כנחש, מיינט ער ריין כבוד התורה. והאיש משה עניו מאד מיינט נישט אז ער האט פראקטיצירט ענוה, נאר אז דער גאנצע פערזענליכקייט איז געוועהן איין שטיק עניוות.
לסיכום: אנשטעלן א כל נדרי פנים און פארקנייטשן דעם שטערן אויפ'ן שטייגער פון מצטמק ורע לו, מאכט דיר נאר אויסזעהן ווי אן אפּגעריסענע; כ'בעט דיר, פאר'מיאוס נישט ס'ליכטיגע פנים דיינע. ארבעטן אויף עניוות, איז נישט מער ווי א נארישע ווערטל וואס דו וועסט הערן בלויז ביי פּוסטע לצים, מסלפי התורה אדער קליינע מוחות — שעפעלעך. אנטלויף פון די נידעריגע לייט וואס באהאלטן זיך אונטערן שלייער פון ענוה — ס'איז איין שטיק שקר און בלאף און א שטארקע מזיק. ביי די דאזיגע יונגאטשן וועסטו דעם אמת קיינמאהל דערגרונטעווען. (יא יא, איך מיין טאקע די חברה וואס דרייען זיך ארום אגאנצן טאג מיט'ן פזמון "וואס פארשטייען מיר?" און ענליכע נארישע לאזונגען. ס'איז בלויז א גערעדעכץ ביי זיי און א וועג ארויס פון דארפן נוצן ס'מח.)
פון פאלשע ענוה און אירע קויפערס און פארקויפערס דארף מען אנטלויפן ווייט ווייט. וראה דברים נפלאים פונעם הייליגן גאון וגדול בדורו מרן חזון איש זצ״ל בקונטרס אמונה ובטחון (פ"ב אות ד') וז"ל: "ואם אמנם שלילת הבטחון מחסור בנפש המשכלת, וכמעט שאין לו חלק בעיקרי היהדות, אך חלי מר מזה, בטחון המזויף, ובהיות הזיוף שלילה מוחלטת, ואין להזייפן מותר על המשולל, הרבה מן השערורי' וההרס בבוטח הזייפני, אשר המשולל נקי מהם, כי המשולל משולל מן הבטחון, והזייפני משולל מבטחון ומחויב בזיוף; המשולל לא ימשיך אחריו חניכים לחנכם בתורת הבטחון, והזייפן מעמיד תלמידים חניכי הזיוף; המשולל לא יגרום עון חילול השם רח"ל, אבל הזייפן כאשר מתגלה קלונו ומתפרסם עלילותיו המתועבות נגד שמעון רעהו, אומרים פלוני שלמד מוסר כמה מגונים מעשיו, וכמה מכוערים תחבולותיו". דאס זענען גאר שארפע אבער אמת'ע ווערטער. ס'זעלבע איז גילטיג ביים מדת הענוה.
אויך זאל זיין חרוט על לבך אז ענוה אין די נישט ריכטיגע מקום און זמן איז אֵין ערך צו איר שעדליכקייט: ענותנותו של זכרי' בן אבקולס האט דאך צוגעברענגט דעם חורבן בית המקדש און די נאכווייען כי אין לנו לא כהן וכו' — יה"ר שיבנה בקרוב.
עניוות מיינט אויך נישט אויפהערן צו טראכטן און מבטל זיין זיך און די מחשבה וכו׳ ווי מאנכע ווילן אונז איינרעדן, נאר ממש ס'פארקערטע וכנ"ל. אמת׳ע ענוה איז דאס צו וואס מ'קומט צו אלס רעזולטאט פון לאנג-יעריגע עבודה און מחשבה והתבוננות אז אין חקר לגדולתו; ווי גליקליך איז דער וואס האט דאס ארויס.
מ'דארף זיך איינ'חזר'ן נאכאמאהל און נאכאמאהל אז פאלשע עניוות איז טרף פסול. אז איך זאל מיר איינרעדן אז איך בין גארנישט איידער איך בין חוקר און קום צו צו דער מסקנא מתוך ההגיון וההכרח, בין איך ערשט א גאוה'ניק און א מושחת במדות וואס גלייבט אז דער מענטש מעג אליין מחליט זיין אזא זאך נאך איידער ער האט געלערנט און שטודירט. התעמק והבן כי הוא יסוד גדול.
יה"ר אז מיר זאלן זוכה זיין צו אמונה פשוטה — נישט אויפ'ן קינדערישע אופן, נאר טאקע הארעווען אויף דעם און אלס רעזולטאט אנקומען צו ריכטיגע ענוה בעזרת הבורא ברוך הוא.
-
- ידיד השטיבל
- הודעות: 163
- זיך רעגיסטרירט: דינסטאג מאי 05, 2015 9:04 pm
- האט שוין געלייקט: 649 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 118 מאל
קודם כל
איך ווייס נישט צו איך פארדריי די אשכול, ווייל דער עיקר ווילסטו ארויסברענגען די חלק פון ענוה פסולה,
אבער כ'מיין להבהרת הדברים וויל איך קלאר מאכן אז עס איז דא צוויי מיני ענוה, כלפי דעם אייבערשטען און כלפי אנדערע מענטשן.
אברהם אבינו האט גערעדט צום מי שאמר והיה העולם און דארטן קומט אריין דעם "ואנכי עפר ועפר" זיינע געפילן ווי קליין ער פילט זיך פארן בורא עולם.
ביי משה רבנו ברענגט די פסוק לכאורה נישט ארויס דעם חלק וויאזוי ער האט געפילט כלפי דעם אייבערשטען
נאר אז אהרן און מרים האבן געמיינט אז משה האט זיך אפגעשיידט ווייל עס פאסט אים נישט צו לעבן מיט איר,
אזויווי זיי האבן געזאגט "וַיֹּאמְרוּ הֲרַק אַךְ בְּמֹשֶׁה דִּבֶּר ה' הֲלֹא גַּם-בָּנוּ דִבֵּר וַיִּשְׁמַע ה'"
אויף דעם זאגט די תורה אז ניין אז משה איז די לעצטע מענטש צו טוהן עפעס וועגן עס פאסט
"וְהָאִישׁ מֹשֶׁה עָנָו מְאֹד מִכֹּל הָאָדָם אֲשֶׁר עַל פְּנֵי הָאֲדָמָה".
און די טייטש פון ענוה זאגט די נצי"ב א הפלא'דיגע זאך אז עס מיינט בכלל נישט, זיך האלטן אז מ'איז גארנישט נאר עס מיינט א מענטש וואס איז העכער און טוט נישט זאכן געמאסטן צו אנדערע וועלן אים מכבד זיין. דא האט איר זיין נפלא'דיגע לשון
קוקט אריין אין העמק דבר ווי ער איז מברר באריכות



איך ווייס נישט צו איך פארדריי די אשכול, ווייל דער עיקר ווילסטו ארויסברענגען די חלק פון ענוה פסולה,
אבער כ'מיין להבהרת הדברים וויל איך קלאר מאכן אז עס איז דא צוויי מיני ענוה, כלפי דעם אייבערשטען און כלפי אנדערע מענטשן.
אברהם אבינו האט גערעדט צום מי שאמר והיה העולם און דארטן קומט אריין דעם "ואנכי עפר ועפר" זיינע געפילן ווי קליין ער פילט זיך פארן בורא עולם.
ביי משה רבנו ברענגט די פסוק לכאורה נישט ארויס דעם חלק וויאזוי ער האט געפילט כלפי דעם אייבערשטען
נאר אז אהרן און מרים האבן געמיינט אז משה האט זיך אפגעשיידט ווייל עס פאסט אים נישט צו לעבן מיט איר,
אזויווי זיי האבן געזאגט "וַיֹּאמְרוּ הֲרַק אַךְ בְּמֹשֶׁה דִּבֶּר ה' הֲלֹא גַּם-בָּנוּ דִבֵּר וַיִּשְׁמַע ה'"
אויף דעם זאגט די תורה אז ניין אז משה איז די לעצטע מענטש צו טוהן עפעס וועגן עס פאסט
"וְהָאִישׁ מֹשֶׁה עָנָו מְאֹד מִכֹּל הָאָדָם אֲשֶׁר עַל פְּנֵי הָאֲדָמָה".
און די טייטש פון ענוה זאגט די נצי"ב א הפלא'דיגע זאך אז עס מיינט בכלל נישט, זיך האלטן אז מ'איז גארנישט נאר עס מיינט א מענטש וואס איז העכער און טוט נישט זאכן געמאסטן צו אנדערע וועלן אים מכבד זיין. דא האט איר זיין נפלא'דיגע לשון
ומשמעות עניו הוא שאינו חושש לכבודו וצערו, ולא משום שהוא שפל בעצמו ואינו מכיר בעצמו שאינו ראוי לזה הצער והעדר הכבוד, אלא משמעות "עניו" שהוא מתנהג בלי חשש על כבודו.
קוקט אריין אין העמק דבר ווי ער איז מברר באריכות
- שמעקעדיג
- שריפטשטעלער
- הודעות: 16679
- זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אפריל 12, 2012 12:11 am
- האט שוין געלייקט: 18070 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 18981 מאל
נאטירליך האט געשריבן:אברהם אבינו האט גערעדט צום מי שאמר והיה העולם און דארטן קומט אריין דעם "ואנכי עפר ועפר" זיינע געפילן ווי קליין ער פילט זיך פארן בורא עולם.
ביסט זיכער אז דאס איז דער פשט?
ווייל דאס איז נישט אזא גרויסע קונץ אין עבודה, ווער האלט זיך דען נישט קליין כלפי הקב"ה, יעדער איד וואס איז נאר א שטיקעלע מאמין און ווייסט אז אין א רגע קען ער זיין א גל של עצמות אויב דער בורא נעמט אראפ זיין השגחה, שפירט זיך קליין אנטקעגן אים.
וירח ה' את ריח הניחוח
-
- ידיד השטיבל
- הודעות: 163
- זיך רעגיסטרירט: דינסטאג מאי 05, 2015 9:04 pm
- האט שוין געלייקט: 649 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 118 מאל
שמעקעדיג האט געשריבן:ביסט זיכער אז דאס איז דער פשט?
פשוט קומט נישט דארטן אריין ווי קליין ער האלט זיך כלפי אנדערע מענשטן, ווי קומט דאס אריין אינעם שמועס?
שמעקעדיג האט געשריבן:ווייל דאס איז נישט אזא גרויסע קונץ אין עבודה, ווער האלט זיך דען נישט קליין כלפי הקב"ה, יעדער איד וואס איז נאר א שטיקעלע מאמין און ווייסט אז אין א רגע קען ער זיין א גל של עצמות אויב דער בורא נעמט אראפ זיין השגחה, שפירט זיך קליין אנטקעגן אים.
עס איז דא אסאך מדרגות אין הכרה, די קונץ איז נישט אזוי ווייט די ידיעה אין מח ווי די הרגשה בלב. און ווען די תורה ברענגט אראפ ווערטער פון אברהם אבינו מיינט אז ער האט געהאלטן דארטן אמת לאמיתו, נישט ער האט אזוי געזאגט ווייל ער האט אמאל געטראכט אזוי אין קאפ.
נאכדעם איז דא אן אנדערע זאך וואס מען רופט עס ענוה אין ספרים און שפראך, די היפך פון גאוה
דאס איז בעיקר די הכרה אז קיין מענטש איז נישט מער און נישט ווייניגער פון א צווייטן.
ווייל איך בין נישט קיין גאט און מיינע טאלאנטען און יכולת, מיין שטוב מיין UPBRINGING איז נישט מיין קרעדיט און נישט מיין שולד כלשון הרמב"ן
וְעַתָּה בְּנִי, דַּע וּרְאֵה, כִּי הַמִּתְגָּאֶה בְּלִבּוֹ עַל הַבְּרִיּוֹת, מוֹרֵד הוּא בְּמַלְכוּת שָׁמַיִם, כִּי מִתְפָּאֵר הוּא בִּלְבוּשׁ מַלְכוּת שָׁמַיִם, שֶׁנֶּאֱמַר: "ה' מָלַךְ גֵּאוּת לָבֵש" .
וּבְמַה יִתְגָּאֶה לֵב הָאָדָם? אִם בְּעֹשֶׁר ה' מוֹרִישׁ וּמַעֲשִׁיר. וְאִם בְּכָבוֹד, הֲלֹא לֶאֱלֹקִים הוּא, שֶׁנֶּאֱמַר: "וְהָעֹשֶׁר וְהַכָּבוֹד מִלְּפָנֶיךָ", וְאֵיךְ מִתְפָּאֵר בִּכְבוֹד קוֹנוֹ?. וְאִם מִתְפָּאֵר בְּחָכְמָה, מֵסִיר שָׂפָה לְנֶאֱמָנִים. וְטַעַם זְקֵנִים יִקַּח: נִמְצָא, הַכֹּל שַׁוֵּה לִפְנֵי הַמָּקוֹם, כִּי בְּאַפּוֹ מַשְׁפִּיל גֵּאִים וּבִרְצוֹנוֹ מַגְבִּיהַּ שְׁפָלִים, לַכֵּן תַּשְׁפִּיל עַצְמְךָ וינשאך הַמָּקוֹם.
ענוה אמתית
דאס איז שוין א אלטע און שווערע עבודה וואס מען קען כמעט נישט ציקומען דערצו מיט א אמת בידי אדם, ווייל ממה נפשך, האסטו געארבעט אויף דעם און די האלטס אז די ביזט אנגעקומען, ביסטו דאך ווייטער א בעל גאווה,
ווי גייט דאס ווערטל, א מוסר׳ניק האט עכט געוואלט מקיים זיין די יזכיר לו יום המיתה, האט ער זיך אריינגעלייגט אין א ארון און געבעטן די עולם אז מען זאל אים מספיד זיין, אזוי וועט ער ריכטיג שפירן דעם טויט,
נא, אז אזא חשובע יונגערמאן בעט עס געבט מען נאך, און מען פאנגט אן די הספדים און וויינערייען, און דער מספיד רימט אויס די מעלות פונעם נפטר, זיין תורה און יראת שמים וכו׳, דער מספיד האלט שוין ביים צוענדיגען און פאנגט אן ובלע המות לנצח וכו׳ הערט מען ארויסשרייען פונעם ארון: איר האט פארגעסן, א עניו אויכעט......
ועל כגון דא האט אור שבעת הימים דער בעל שם טוב הקדוש געענטפערט פאר זיינע תלמידים, ווען זיי האבן אים געפרעגט צו וועם זיי זאלן גיין לאחר הסתלקותו, אז זיי זאלן פרעגן פון די רבי׳ס וואס איז די עצה אויף גאווה, אויב וועט יענער ענטפערן א עצה, איז ער פאלטש ווייל עס איז אוממעגליך, אויב וועט יענער ענטפערן אז עס איז נישטא קיין שום עצה חוץ פון מתפלל זיין צום באשעפער, דאן איז ער אמתדיג.
און מען דערציילט טאקע אויף די בעל שם טוב הקדוש אליינס, אז ביום פטירתו, ממש פאר ער איז אוועק, האבן די תלמידים געזען אז ער מורמעלט זיך עפעס אונטער, האבן זיי זיך צוגעבויגען און געהערט ווי ער איז מתפלל ער זאל נישט נכשל ווערן ח״ו מיט גאווה.
ווי גייט דאס ווערטל, א מוסר׳ניק האט עכט געוואלט מקיים זיין די יזכיר לו יום המיתה, האט ער זיך אריינגעלייגט אין א ארון און געבעטן די עולם אז מען זאל אים מספיד זיין, אזוי וועט ער ריכטיג שפירן דעם טויט,
נא, אז אזא חשובע יונגערמאן בעט עס געבט מען נאך, און מען פאנגט אן די הספדים און וויינערייען, און דער מספיד רימט אויס די מעלות פונעם נפטר, זיין תורה און יראת שמים וכו׳, דער מספיד האלט שוין ביים צוענדיגען און פאנגט אן ובלע המות לנצח וכו׳ הערט מען ארויסשרייען פונעם ארון: איר האט פארגעסן, א עניו אויכעט......
ועל כגון דא האט אור שבעת הימים דער בעל שם טוב הקדוש געענטפערט פאר זיינע תלמידים, ווען זיי האבן אים געפרעגט צו וועם זיי זאלן גיין לאחר הסתלקותו, אז זיי זאלן פרעגן פון די רבי׳ס וואס איז די עצה אויף גאווה, אויב וועט יענער ענטפערן א עצה, איז ער פאלטש ווייל עס איז אוממעגליך, אויב וועט יענער ענטפערן אז עס איז נישטא קיין שום עצה חוץ פון מתפלל זיין צום באשעפער, דאן איז ער אמתדיג.
און מען דערציילט טאקע אויף די בעל שם טוב הקדוש אליינס, אז ביום פטירתו, ממש פאר ער איז אוועק, האבן די תלמידים געזען אז ער מורמעלט זיך עפעס אונטער, האבן זיי זיך צוגעבויגען און געהערט ווי ער איז מתפלל ער זאל נישט נכשל ווערן ח״ו מיט גאווה.
-
- ידיד השטיבל
- הודעות: 163
- זיך רעגיסטרירט: דינסטאג מאי 05, 2015 9:04 pm
- האט שוין געלייקט: 649 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 118 מאל
פריעד באטשי ילמדינו רבנו.
די שרייבסט עפעס א מין idea פון ענוה וואס איז א סתירה מיניה וביה, (אזויווי דיין מעשה)
וואס הייסט האלטן זיך קליין אז איך בין ווייניגער פון יענעם?? איי עס איז נישט דאך נישט אמת??
איך מיין דו רעדסט פון שפלות עצמו וואס איז נישט אזא שווערע עבודה מען דארף סך הכל קוקן נאר אויך די אייגענע חסרונות, און נאר אויף יענעמס מעלות.
(עס איז דא זייער אסאך וואס וואקסן ליידער אזוי אויף אן קיין שום עבודה)
די שרייבסט עפעס א מין idea פון ענוה וואס איז א סתירה מיניה וביה, (אזויווי דיין מעשה)
וואס הייסט האלטן זיך קליין אז איך בין ווייניגער פון יענעם?? איי עס איז נישט דאך נישט אמת??
איך מיין דו רעדסט פון שפלות עצמו וואס איז נישט אזא שווערע עבודה מען דארף סך הכל קוקן נאר אויך די אייגענע חסרונות, און נאר אויף יענעמס מעלות.
(עס איז דא זייער אסאך וואס וואקסן ליידער אזוי אויף אן קיין שום עבודה)
-
- מאנשי שלומינו
- הודעות: 146
- זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אקטאבער 22, 2014 10:10 am
- האט שוין געלייקט: 58 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 188 מאל
מיינע נקודות אין קורצן:
א) ענוה סיי כלפי מעלה און סיי לגבי מענשהייט איז אן עבודה שלמה. בלויז זאגן אז מ׳איז קלענער פאר׳ן בוכה״ע איידער מ׳איז מכיר את בוראנו איז א פשוט׳ע דזשאו״ק.
ב) ס׳איז נישט א מדה נאר דער מהות פונעם עובד ה׳.
דער יסוד פון ענוה איז איינס, ווער ס׳איז באמת אן ענוותן ושפל ברך איז אזוי צו ג-ט און צו לייט -- ווייל דאס איז זיין עצם.
א) ענוה סיי כלפי מעלה און סיי לגבי מענשהייט איז אן עבודה שלמה. בלויז זאגן אז מ׳איז קלענער פאר׳ן בוכה״ע איידער מ׳איז מכיר את בוראנו איז א פשוט׳ע דזשאו״ק.
ב) ס׳איז נישט א מדה נאר דער מהות פונעם עובד ה׳.
דער יסוד פון ענוה איז איינס, ווער ס׳איז באמת אן ענוותן ושפל ברך איז אזוי צו ג-ט און צו לייט -- ווייל דאס איז זיין עצם.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך 1 אום יחיאל יעקבזון, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
-
- מאנשי שלומינו
- הודעות: 146
- זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אקטאבער 22, 2014 10:10 am
- האט שוין געלייקט: 58 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 188 מאל
נאטירליך האט געשריבן:קודם כל![]()
![]()
![]()
איך ווייס נישט צו איך פארדריי די אשכול, ווייל דער עיקר ווילסטו ארויסברענגען די חלק פון ענוה פסולה,
אבער כ'מיין להבהרת הדברים וויל איך קלאר מאכן אז עס איז דא צוויי מיני ענוה, כלפי דעם אייבערשטען און כלפי אנדערע מענטשן.
אברהם אבינו האט גערעדט צום מי שאמר והיה העולם און דארטן קומט אריין דעם "ואנכי עפר ועפר" זיינע געפילן ווי קליין ער פילט זיך פארן בורא עולם.
ביי משה רבנו ברענגט די פסוק לכאורה נישט ארויס דעם חלק וויאזוי ער האט געפילט כלפי דעם אייבערשטען
נאר אז אהרן און מרים האבן געמיינט אז משה האט זיך אפגעשיידט ווייל עס פאסט אים נישט צו לעבן מיט איר,
אזויווי זיי האבן געזאגט "וַיֹּאמְרוּ הֲרַק אַךְ בְּמֹשֶׁה דִּבֶּר ה' הֲלֹא גַּם-בָּנוּ דִבֵּר וַיִּשְׁמַע ה'"
אויף דעם זאגט די תורה אז ניין אז משה איז די לעצטע מענטש צו טוהן עפעס וועגן עס פאסט
"וְהָאִישׁ מֹשֶׁה עָנָו מְאֹד מִכֹּל הָאָדָם אֲשֶׁר עַל פְּנֵי הָאֲדָמָה".
און די טייטש פון ענוה זאגט די נצי"ב א הפלא'דיגע זאך אז עס מיינט בכלל נישט, זיך האלטן אז מ'איז גארנישט נאר עס מיינט א מענטש וואס איז העכער און טוט נישט זאכן געמאסטן צו אנדערע וועלן אים מכבד זיין. דא האט איר זיין נפלא'דיגע לשון
ומשמעות עניו הוא שאינו חושש לכבודו וצערו, ולא משום שהוא שפל בעצמו ואינו מכיר בעצמו שאינו ראוי לזה הצער והעדר הכבוד, אלא משמעות "עניו" שהוא מתנהג בלי חשש על כבודו.
קוקט אריין אין העמק דבר ווי ער איז מברר באריכות
קיין סתירה מיט וואס מיר האבן געשריבן.
-
- שריפטשטעלער
- הודעות: 2367
- זיך רעגיסטרירט: מאנטאג דעצעמבער 10, 2012 11:16 am
- האט שוין געלייקט: 268 מאל
- האט שוין באקומען לייקס: 3324 מאל
דער תורה הק' זאגט והאיש משה היה עניו מאוד מכל אדם אשר מעל פני האדמה:
מען פארציילט נאך אן עפיזאד אז איינמאל יום הקדוש איז אויסגעקומען פאר איינע פון די גדולי ישראל צו דאווענען אין עפעס א קליין ליטוויש בית מדרש'ל, הכלל ער האט געדאווענט לעבן א איד, דער איד האט אזוי געדאווענט אז עס איז געגאנגען א רויעך, ער האט געגאסן טייכען טרערן און ארויסעזאגט יעדעס ווארט כאדם מונה מעות, גאנצעטע באקסעס טישו'ס האט ער פארניצט צו פארווישען זיינע הייסע טרערן וואס איז געפלוסען ווי א קוואל פון זינע אויגן, פארן איין איינציגער באשעפער אין דעם פארכטיגער טאג! דער גדול האט געטראכט ביי זוך.. עס מוז זיין אז דער איד איז א ל''ו צדיק.. פיין מען האט גענדיגט שחרית...
מען נעמט ארויס די הייליגע ספרי תורה און מען גייט ליינען, עס קומט צו רביעי, און אונזער צדיק באקומט אן עליה, ער לויפט צום בימה מיט פחד און ער איז עולה לתורה.. ער קומט ציריק מלא כעס ותרעמות. רביעי? ווייסט דען נישט דער גבאי אז מיך קומט זיך שלישי?
דער גדול בלייבט שטיין געפלעפט... און ער זאגט פאר דעם איד איך אקורושט געהערט ווי די זאגסט "אלקי עד שלא נוצרתי איני כדאי, ועכשיו שנוצרתי כאילו לא נוצרתי ואנוכי עפר ואפר" די האסט דאס געזאגט מיט אזאנע בכיות אז איך האב באמת געהאלטן אז די ביזט ביי דיר כאילו לא נוצרת.. אלזא? וואס האט פאסירט מען גיבט דיר נישט קיין שלישי איז עק וועלט די ביזט דאך לא נוצרת?
זאגט אים דער איד דער לוטוואק: אוודאי בין איך גארניט, אבער פון ווי האט דער גבאי געוויסט דערפון?
ע''כ המעשה:
זיין גארנישט און בענווה קעגן הייליגען באשעפער איז נישט אזוי ווייט קיין קונץ, מי ידמה לך, מי ישוה לך, ומי יערך לך, דער גדלות הבורא ברוך הוא איז דאך אין לשער, אבער זיין גארנישט געקען אנדערע מענטשען דאס איז שוין יא א קינץ, אבער נישט אלעמאל אוודאי בין איך א גארנישט קעגן הייליגען רמב''ם, און קעגן דעם חת''ס מיטן הייליגען דברי חיים זי''ע, אבער קעגן יענקל? ווער איז ער דען? איך בין א סאך מער פון אים... זאגט די תורה הק והאיש משה היה עניו מאוד "מכל אדם אשר מעל פני האדמה" דאס איז א אויסטעלישע מדריגה נישט בחינם האט ער זוכה געווען צו פנים אל פנים אדבר בו.
דאס איז די שווערסטע מידה וואס איז נאר דא, זיך צו האלטן קליין, קלענער ווי יעדע שמוטופנא, שוטה, וטיפוש ,ורשע, וגס רוח מעל פני האדמה, צו דעם גלייב איך נישט אז אונז קעמער צוקומען.. דאס האט נאר משה רבינו געקענט, אאבער שטערבען דערצו שאד נישט...
מען פארציילט נאך אן עפיזאד אז איינמאל יום הקדוש איז אויסגעקומען פאר איינע פון די גדולי ישראל צו דאווענען אין עפעס א קליין ליטוויש בית מדרש'ל, הכלל ער האט געדאווענט לעבן א איד, דער איד האט אזוי געדאווענט אז עס איז געגאנגען א רויעך, ער האט געגאסן טייכען טרערן און ארויסעזאגט יעדעס ווארט כאדם מונה מעות, גאנצעטע באקסעס טישו'ס האט ער פארניצט צו פארווישען זיינע הייסע טרערן וואס איז געפלוסען ווי א קוואל פון זינע אויגן, פארן איין איינציגער באשעפער אין דעם פארכטיגער טאג! דער גדול האט געטראכט ביי זוך.. עס מוז זיין אז דער איד איז א ל''ו צדיק.. פיין מען האט גענדיגט שחרית...
מען נעמט ארויס די הייליגע ספרי תורה און מען גייט ליינען, עס קומט צו רביעי, און אונזער צדיק באקומט אן עליה, ער לויפט צום בימה מיט פחד און ער איז עולה לתורה.. ער קומט ציריק מלא כעס ותרעמות. רביעי? ווייסט דען נישט דער גבאי אז מיך קומט זיך שלישי?
דער גדול בלייבט שטיין געפלעפט... און ער זאגט פאר דעם איד איך אקורושט געהערט ווי די זאגסט "אלקי עד שלא נוצרתי איני כדאי, ועכשיו שנוצרתי כאילו לא נוצרתי ואנוכי עפר ואפר" די האסט דאס געזאגט מיט אזאנע בכיות אז איך האב באמת געהאלטן אז די ביזט ביי דיר כאילו לא נוצרת.. אלזא? וואס האט פאסירט מען גיבט דיר נישט קיין שלישי איז עק וועלט די ביזט דאך לא נוצרת?
זאגט אים דער איד דער לוטוואק: אוודאי בין איך גארניט, אבער פון ווי האט דער גבאי געוויסט דערפון?
ע''כ המעשה:
זיין גארנישט און בענווה קעגן הייליגען באשעפער איז נישט אזוי ווייט קיין קונץ, מי ידמה לך, מי ישוה לך, ומי יערך לך, דער גדלות הבורא ברוך הוא איז דאך אין לשער, אבער זיין גארנישט געקען אנדערע מענטשען דאס איז שוין יא א קינץ, אבער נישט אלעמאל אוודאי בין איך א גארנישט קעגן הייליגען רמב''ם, און קעגן דעם חת''ס מיטן הייליגען דברי חיים זי''ע, אבער קעגן יענקל? ווער איז ער דען? איך בין א סאך מער פון אים... זאגט די תורה הק והאיש משה היה עניו מאוד "מכל אדם אשר מעל פני האדמה" דאס איז א אויסטעלישע מדריגה נישט בחינם האט ער זוכה געווען צו פנים אל פנים אדבר בו.
דאס איז די שווערסטע מידה וואס איז נאר דא, זיך צו האלטן קליין, קלענער ווי יעדע שמוטופנא, שוטה, וטיפוש ,ורשע, וגס רוח מעל פני האדמה, צו דעם גלייב איך נישט אז אונז קעמער צוקומען.. דאס האט נאר משה רבינו געקענט, אאבער שטערבען דערצו שאד נישט...