קאווע שטיבל

זר זהב האט געשריבן:איך בין זייער זייער ווייט פון א "העיטער" איך האב נישט פיינט קיינעם בעיסט אויף זיין רעליגיע (אחוץ א מוסולמענער מיט'ן פולן גארב, וואס מאכט מיר פלעין זיך עקלען, איך האב אים אבער נישט פיינט אויב איז ער נישט קיין טעראריסט!) אדער אויף הויט קאליר, עטניסיטי, בעקגראונד עטס.

יענער גויטע האט מיט מיר גארנישט איינגעלייגט, זי איז א פארטריקאנער, א ברוינער. אויב זאל זי זיין אין א סכנה וואלט איך איר פרובירט צו ראטעווען. פארוואס האט זי מיר פיינט ווען איך האב ממש גארנישט קעגן איר?

סארי, אבער כ'גלייב שווער אז דו האסט באמת גארנישט (תוכ-תוכית) קיין עקעל כלפי א שווארצער מער ווי א ווייסער.

berlbalaguleh האט געשריבן:

זר זהב האט געשריבן:

שמעקעדיג האט געשריבן:און דעריבער וועל איך נישט גיין מיט מיין שטריימל אין א גוי'איש געשעפט אדער אפילו אין שפיטאל,

אזוי אקוראט! און אויב טרעף איך זיך אין א גויעש פלאץ מיט אן אנדער איד אנגעטון מיט די שמונה בגדים, טראג איך זיך אפ ווי אומשנעלסן מ'זאל מיר
חלילה נישט אינדענטיפיצירן מיט אים.

ניין. נאר דער איד דארף האבן שכל און נישט גיין אויף אויסגעשפראכענע גויאישע פלעצער מיט די שמונה בגדים. ס'איז א בפירושע גמרא "אם אין דעת הבדלה מנין"?

וואס איז דער פראבלעם צו גיין מיט א וועסט און רעקל אין א גויאיש געשעפט? וואס איז דאס אזוי מיאוס?

וועסט און רעקל איז נאר שני בגדים.
ער רעדט פון שמונה בגדים.

אין אזא פאל זאגן חז"ל : ילבש שחורים ויתכסה שחורים, כדי מ'זאל אים נישט דעקענען.
אין דא הייבט זיך אן אן-אלטע דיבאטע.
11211 וועט טענה'נען, "שחורים" וואס חז"ל זאגן מיינט דווקא "שווארץ" (מיין שאלה איז נאר פארוואס "ויעשה מה שליבו חפץ" איז נישט ליטערלעטי לויט זיי)
אנדערע זאגן אבער אז חז"ל'ס כוונה מיינט: מ'זאל נישט אויסקוקען ווי איד.

לויט די 11211 איז פשט, אז מען טוט זיך אן שווארץ פון קאפ ביז פוס, קען מען טון וואס מען וויל, ואין מוחה בידם.
מ'לייגט אלעס אריין אין תורה. מען מעג שלאגן, שרייען, באגראבן יענעם, ממש מה שלבו חפץ.

זר זהב האט געשריבן:קיהלע אידן ווילן אייביג זיין שיין צו דעם גוי, זיי ווילן זיי ווייזן אז איד איז נישט עפעס א צוריקגעשטאנענע נער. -- איך בין אויך פון די סארט. איך וויל נישט זיין אראפגעקוקט ביים גוי, נישט ווייל איך שעם זיך מיט מיין אידישקייט (קיהל), נאר ווייל איך בין אן אינטעליגענטער נארמאלער מענטש. וויליך נישט אז מיין בארד און פיאות זאל מיר אפזיגלען אלץ א צוריקגעשטאנענער וואס ווייסט נישט פון די וועלט צו זאגן.

איך מיין אז אין די שורות האסטו שוין געזאגט אלעס.... דו ווילסט זיין פון די 'קיהלע' אידן, וואס ווי דו זאגסט שפעטער:

זר זהב האט געשריבן:ווען איך זעה א גרופע גויים לאכן מיר אין פנים אדער קוקן מיר אן מיט וואונדער ווילט זיך מיר צוגיין צו זיי און זיי זאגן איים סארי, איך בינישט פון די מיטל-אלטער, איך ווייס מער פון דיר יעדע נארישע פאליטיק פון אבאמא אדער ראמני, איך ווייס מער פון דיר וועגן מייקל דזשעקסאן, און איך וואטש מאוויס פונקט ווי דיר, איז וואס איז דאס געלעכטער?

אלזא, ר' זר. דיינע פראבעס צו זיין פון די 'קיהלע אידן' וועלן דיר קיין סאך נישט העלפן. געווען אסאך אזעלכע ווי דיר וואס האבן פרובירט אפטון פון זיך דעם 'אידישן פלעק' און האבן פרובירט זיך חבר'ן מיט די גויים, האבן זיך אנגעהויבן פירן אין זייערע וועגן, זיך אנגעטון ווי זיי, געלערנט אין די אוניווערסיטעטן, אבער ווען ס'איז געקומען די פאגראמען און די אנדערע רציחות וואס כלל ישראל האט געליטן דורכאויס די טויזענטער יארן גלות, זענען די אידן נישט געשוינט געווארן.

די שנאה פון עשו צו יעקב איז נישט קיין לאגישער, ס'מאכט נישט קיין סענס, און ממילא דארפסטו עס נישט זוכן צו פארענטפערן. קוק צוריק אין די היסטאריע פון דיינע זיידעס, וועסטו זען וויפיל זיי זענען גע'רודפ'ט געווארן על קידוש השם. זאג 'טענק יו' אז די ספאנישע גויטע וואס האט געזאגט א שרעקליך ווארט אויף דיר לייגט דיר נישט ארויף אויפן אויטא-דע-פע ווי איר זיידע האט געטון.

זר זהב האט געשריבן:איך מוז מסביר זיין פארוואס ס'באדערט מיר אזוי שטארק. פליז בעיר וויט מי. איך בין זייער זייער ווייט פון א "העיטער" איך האב נישט פיינט קיינעם בעיסט אויף זיין רעליגיע (אחוץ א מוסולמענער מיט'ן פולן גארב, וואס מאכט מיר פלעין זיך עקלען, איך האב אים אבער נישט פיינט אויב איז ער נישט קיין טעראריסט!) אדער אויף הויט קאליר, עטניסיטי, בעקגראונד עטס.

אשריך, ואשרי חלקך! ס'צייגט אז ביסט א איד, מזרע אברהם אבינו וואס ער פלעגט אויך נישט פיינט האבן גויים, ער פלעגט זיי גיבן עסן, ממש 'פאניא בראט', אדער ווי ר' יוחנן וואס די גמרא דערציילט אז ער פלעגט זאגן "היי" פאר יעדן גוי און ווי גמרא דערציילט אז אפילו פאר אן עלטערן גוי דארף מען האבן דרך ארץ.

מיר אידן דארפן נישט אפענטפערן שנאה מיט שנאה, ווייל מיר האבן אן אויסגעטראטענעם וועג פון זיך אראפלאזן דעם נאז אין גלות, מיר שמייכלען צום גוי וואס האסט אונז נישט ווייל מיר זענען שרעקליך באפריינדעט מיט אים - מיר ווייסן פיין אז זיינע זיידעס האבן געקוילעט אונזערע זיידעס (יא, כ'ווייס אז נישט יעדער איינער פון זיי...) און אז זיי גלייכן אונז נישט עפעס אויסערגעווענליך.

שלום עליכם זאקען (זאקען טוישט מען אויך?) כ'האב פרובירט פונאדערשיידן צווישן מיר און די אנדערע קיהלע אידן, האסט מיר שלעכט אפגעטייטש.

איך וויל נישט ווערן אפגעלאכט נישט ווייל איך וויל זיין נאנט צום גוי און נישט ווייל איך שעם זיך מיט מיין אידישקייט. דאס וועלעך לאזן פאר די פאליש חברה מיט די געשטיצטע בערד וואס שטינקען פון פערפיום טאג און נאכט. דאס איז נישט מיר! מיר באדערט אז איך ווער אפגעלאכט על לא דבר פשוט צוליב די אומוויסנהייט פונעם גוי וואס מיינט אז אז וויבאלד איך טראג פיאות ווייס איך נישט פון די וועלט צו זאגן.

איך האלט אז ס'וואלט גארנישט ראנג געווען אויב מ'טרעפט עפעס א וועג אויפצוקלערן דעם נארמאלן גוי אז אונז זעמיר נישט קיין אומוויסענדע צוריקגעשטאנע בהמות וואס דרייען זיך דא נאר צו זייגן דעם סיסטעם.

קוק דא ראביי נידערמאן רעדט אין פובליק סקול און איז מסביר פארוואס מיר גייען מיט שווארצע היטן. ליין ווי שטארק ערנסט זיי האבן עס אויפגענומען. זיי ווילן פשוט פארשטיין אונזער מהלך.

זר זהב האט געשריבן:שלום עליכם זאקען (זאקען טוישט מען אויך?)

עליכם שלום. טוישן זאקען איז א בפירוש'ע מאדערניזאציע....

זר זהב האט געשריבן:איך וויל נישט ווערן אפגעלאכט נישט ווייל איך וויל זיין נאנט צום גוי און נישט ווייל איך שעם זיך מיט מיין אידישקייט. דאס וועלעך לאזן פאר די פאליש חברה מיט די געשטיצטע בערד וואס שטינקען פון פערפיום טאג און נאכט. דאס איז נישט מיר! מיר באדערט אז איך ווער אפגעלאכט על לא דבר פשוט צוליב די אומוויסנהייט פונעם גוי וואס מיינט אז אז וויבאלד איך טראג פיאות ווייס איך נישט פון די וועלט צו זאגן.

איך האלט אז ס'וואלט גארנישט ראנג געווען אויב מ'טרעפט עפעס א וועג אויפצוקלערן דעם נארמאלן גוי אז אונז זעמיר נישט קיין אומוויסענדע צוריקגעשטאנע בהמות וואס דרייען זיך דא נאר צו זייגן דעם סיסטעם.

איך מיין אז ס'הערשט דא א צומישעניש.

איך מיין אז די גויים וואס לאכן אויף א חסידישן איד וואס שפאצירט ארום מיטן ריזן שטריימל איז פשוט "ווייל ס'איז פאני". זיי זענען נישט צוגעוואוינט דערצו, און ס'איז זיי מאדנע. איך בין נישט זיכער אז די לאכן קומט פון שנאה בכלל, און כ'גלייב נישט אז דיין ווייזן דיין ריזיגן חכמה און קענטעניס אין אבאמא-ראמני אדער מאוויס גייט אסאך אויסמאכן.

ווידעראום די שנאה וואס גויים האבן צום איד איז א באזונדערע נושא, ווי אויבנדערמאנט.

אמת, און טאקע ווייל ס'פאני וועליך נישט מיט קיין שטריימל (שמונה בגדים) אין א גויאש געשעפט אד"ג.

יידל האט געשריבן:ביי איר איז ניבול פה נישט קיין עסק, וואס איז אלזא שייך די טענה פון "מ'רעדט נישט אזוי"? זי נוצט דעם זעלבן שפרעך-ווארט ווען זי רעדט פון איר טאטן, איר חבר'טע און איר באסס.

ס'הייסט דו זאגסט אז ווען זי, אדער יעדער אנדערער גוי רעדט מיט אזא שפראך וועגן אידן איז עס נישט מיט שנאה. ס'איז א שיינער לימוד זכות אבער וואס טוט זיך מיט די הלכה ידועה שעשיו שונא ליעקב. און די מציאות אין פראקטישן לעבן ווייזט אויך אזוי. איך קען ברענגען צענדליגע ביישפילן ווען גוים האבן אן שום פראוואקאציע געזאגט עדות א קעגן א יוד, אדער נישט געזאגט עדות לטובת א יוד נאר לטובת א צווייטן גוי ווי זיי האבן נישט געהאט קיין שום נגיעה.

שמעקעדיג"]לויט די 11211 איז פשט, אז מען טוט זיך אן שווארץ פון קאפ ביז פוס, קען מען טון וואס מען וויל, ואין מוחוואס די אלע וועלכע נוצן אויס דעם לבו
ס'איז דא איין "קיווארד" וואס די אלע וועלכע נוצן אויס דעם לבוש און זייער פאזיציע צו אפטון כל מיני רשעות פאר אנדערע מענטשן האבן פארגעסן אדער מאכן זיך נישט וויסנדיג. "וילך למקום שאין מכירין אותו".

berlbalaguleh האט געשריבן:איך קען ברענגען צענדליגע ביישפילן ווען גוים האבן אן שום פראוואקאציע געזאגט עדות א קעגן א יוד, אדער נישט געזאגט עדות לטובת א יוד נאר לטובת א צווייטן גוי ווי זיי האבן נישט געהאט קיין שום נגיעה.

איך קען ברענגן צענדליגע ביישפילן אויף להיפך.

יידל האט געשריבן:

berlbalaguleh האט געשריבן:איך קען ברענגען צענדליגע ביישפילן ווען גוים האבן אן שום פראוואקאציע געזאגט עדות א קעגן א יוד, אדער נישט געזאגט עדות לטובת א יוד נאר לטובת א צווייטן גוי ווי זיי האבן נישט געהאט קיין שום נגיעה.

איך קען ברענגן צענדליגע ביישפילן אויף להיפך.

איך וועל נאר ברענגען איין ביישפיל וואס א יעדער געדענקט זיכער. מיט עטליכע יארן צוריק איז פארגעקומען א טראגישע געשיכטע אין (ניי) וויליאמסבורג ווען א יודיש מיידעלע איז ל"ע אראפגעקלאפט געווארן דורך א גוי'אישע דרייווער אויפ'ן וועג צו איר סקול באס. די גויטע האט געטענה'ט אז די רויטע לייטס אויפ'ן באס זענען נישט געווען אנגעצונדן בשעת זי איז אריבערגעפארן דעם באס, כאטש דער באס דרייווער האט געטענה'ט אז די לייטס האבן יא געברענט. אבער די גוי'טע האט שוין געהאט אן עדות אז די לייטס האבן נישט געברענט. צו צולייגן צו דעם רשעות, האט דער אידישער באסדרייווער נאך באקומען א טיקעט פון א שווארצן פאליס אינספעקטאר. און די גויטע איז באפרייט געווארן.

דענק איינמאל האט א אידינע אריין געקלאפט אין א גוי, און זי איז באמת געוועהן שולדיג, און איך האב מיר אנגענומען פארען גוי, און די אידענע האט געשאלטען מיט טויטע קללות. איינער האט מיר געמוסרט היתכן איך נעם זיך אהן פאר א גוי.
למעשה איז אין שולחן ערוך דא אן איסור מעיד זיין לטובת א גוי. די זאך איז אביסעל מעורפלדיג, אבער מען קען קלאר זאגען אז טאמער מען וויל האפען אויף רחמים דארף מען טוישען די סארט הלכות.

איחוד פעלד האט געשריבן:למעשה איז אין שולחן ערוך דא אן איסור מעיד זיין לטובת א גוי. די זאך איז אביסעל מעורפלדיג, אבער מען קען קלאר זאגען אז טאמער מען וויל האפען אויף רחמים דארף מען טוישען די סארט הלכות.

סאו זאגסטו אז מיט אהרן חארינר וואלסטו געווען פאניע בראט.

איך אויך האט געשריבן:

איחוד פעלד האט געשריבן:למעשה איז אין שולחן ערוך דא אן איסור מעיד זיין לטובת א גוי. די זאך איז אביסעל מעורפלדיג, אבער מען קען קלאר זאגען אז טאמער מען וויל האפען אויף רחמים דארף מען טוישען די סארט הלכות.

סאו זאגסטו אז מיט אהרן חארינר וואלסטו געווען פאניע בראט.

איחוד האט נישט געמיינט צו זאגן אז ער וויל אויפנעמען אהרן חארינער פאר זיין ראבינער, נאר אז די הלכה פון אן איסור מעיד צו זיין לטובת א גוי איז נישט אזוי פשוט ווי ס'זעהט אויס ס'איז זיכער פארהאן חילוקים ווען מען מעג יא. און אן ערליכער מורה הוראה קען דן זיין איבער דעם. איך האב מיטגעהאלטן אן ענליכע מעשה. ווען א ישיבה בחור האט ארויסגענומען א "טוי" גאן אויף א פאליס דעטעקטיוו. האב איך געזאגט פאר'ן בחור אז אויב ער ווערט געשאסן דורכ'ן פאליס וועל איך גיין אין קארט זאגן אז דער בחור איז שולדיג. די מעשה איז געשען אין יאר 1978 למספרם. ווען גוים האבן אריינגעשאסן אין א ישיבה אין ברוקלין. ס'איז דאן אנגעקומען א מחנה פון פאליס.

איחוד האט עס זייער גוט ארויסגעברענגט. היינט אין די מערב וועלט לענדער האבן רוב "בדרך כלל" נישט פיינט קיין אידן אלס א פאלק, אדרבה זיי רעספעקטירן גאר די אידן. איז אבער דא א נאטורליכער שנאה צו אונז חסידים, און עס איז די זעלבע סיבה וואס דו האסט נאטורליך פיינט/מורא ווען די זעסט אן אראבער אין זיינע שמונה בגדים, סעפצעיל ווען ער פירט זיך נאך אויף אנדערש וואס דו האלסט נארמאל. די שנאה פון וואס "זר" רעדט איז נישט אראפגעקומען פון סיני, נאר דיזיינד געווארן מיט כוונה דורך אונזערע פירער די לעצטע צוויי הונדערט יאר און א צייט וואס די וועלט איז געווארן מער פארגעשריטן און שטאטליך אוועקגעווארפן די אלטע פאנאטישע קריסטליכע שנאה. און זיי זענען געווען סוקסעספול.. אפשר נאך מער ווי זיי האבן זיך פארגעשטעלט.

איינער

איינער האט געשריבן:איז אבער דא א נאטורליכער שנאה צו אונז חסידים, און עס איז די זעלבע סיבה וואס דו האסט נאטורליך פיינט/מורא ווען די זעסט אן אראבער אין זיינע שמונה בגדים, סעפצעיל ווען ער פירט זיך נאך אויף אנדערש וואס דו האלסט נארמאל.

איי בעג טו דיפער.

די סיבה וואס איך האב נאטורליך פיינט/מורא פונעם אראבער איז נישט צוליב זיינע בגדים, נאר ווייל זיי זענען רוצחים און טעראריסטן, און איך ווייס נישט וועלכע פייגלעך שוועבט אין זיין פינסטערן קאפ. ווען איך בין מתפלל "וכל הקמים והחושבים עלי לרעה" טראכט איך פון זיי.
משא"כ אידישע קינדער? האבן מיר אמאל געטשעפעט איינעם?

איינער האט געשריבן:איחוד האט עס זייער גוט ארויסגעברענגט. היינט אין די מערב וועלט לענדער האבן רוב "בדרך כלל" נישט פיינט קיין אידן אלס א פאלק, אדרבה זיי רעספעקטירן גאר די אידן. איז אבער דא א נאטורליכער שנאה צו אונז חסידים, און עס איז די זעלבע סיבה וואס דו האסט נאטורליך פיינט/מורא ווען די זעסט אן אראבער אין זיינע שמונה בגדים, סעפצעיל ווען ער פירט זיך נאך אויף אנדערש וואס דו האלסט נארמאל. די שנאה פון וואס "זר" רעדט איז נישט אראפגעקומען פון סיני, נאר דיזיינד געווארן מיט כוונה דורך אונזערע פירער די לעצטע צוויי הונדערט יאר און א צייט וואס די וועלט איז געווארן מער פארגעשריטן און שטאטליך אוועקגעווארפן די אלטע פאנאטישע קריסטליכע שנאה. און זיי זענען געווען סוקסעספול.. אפשר נאך מער ווי זיי האבן זיך פארגעשטעלט.

איך בין מיט כמעט אלעם מסכים וואס דו זאגסט. אבער מיין און 99% פון די מענטשנ'ס שנאה צו די אראבער/מוסלימ'ס אנגעטון אין די שמונה בגדים איז נאר צוליב זייערע מעשים רעים פון טעראר און רציחה אין נאמען פון אללאה. און ס'איז מער א פחד ווי שנאה. וועגן דעם צווייטן פוינט אין דיין ארגומענט, אז די קריסטליכע שנאה צו אידן איז סוקסעספול אויסגעריסן געווארן. לאמיר זיך נאר דערמאנען וועגן "האלאקאוסט" און די אלע "גוטע" שכנים האבן נישט געזאגט קיין ווארט ווען מען האט פארטיליגט די יודן.

שמעקעדיג האט געשריבן:

איינער האט געשריבן:איז אבער דא א נאטורליכער שנאה צו אונז חסידים, און עס איז די זעלבע סיבה וואס דו האסט נאטורליך פיינט/מורא ווען די זעסט אן אראבער אין זיינע שמונה בגדים, סעפצעיל ווען ער פירט זיך נאך אויף אנדערש וואס דו האלסט נארמאל.

איי בעג טו דיפער.

די סיבה וואס איך האב נאטורליך פיינט/מורא פונעם אראבער איז נישט צוליב זיינע בגדים, נאר ווייל זיי זענען רוצחים און טעראריסטן, און איך ווייס נישט וועלכע פייגלעך שוועבט אין זיין פינסטערן קאפ. ווען איך בין מתפלל "וכל הקמים והחושבים עלי לרעה" טראכט איך פון זיי.
משא"כ אידישע קינדער? האבן מיר אמאל געטשעפעט איינעם?

מיט דעים פרט אגריע איך טאקע מיט דיר, שמעקעדיג. אבער לו יהא דו ווייסט א מוסילמענער {און די ווארט איז "מוסולמענער" נישט "אראבער"... "אראבער" איז נישט קיין רעליגיע, ס'דא קריסטליכע אראבער אויך!} וואס איז נישט א טעראריסט און ער גייט מיט די שמונה בגדים וועסטע אים ליעב האבן? איך נישט, זיין לאנגן ווייסן קלייד מיט זיין פאטשיילע רופט ארויס אן עקל ביי מיר. ווער מיינט ער ער איז? ער קלערט מיט אזא קאנפידענס אז דא אין אמעריקע וועט מען נישט לאכן פון אזא אנגעטועכטס?! אזא אראגאנץ אליינס רופט ארויס אן אפשיי.

און דאס זעלבע קלער איך טראכט דער גוי ווען ער זעהט א חסידיש'ן איד מיט'ן צופלאטשקעטן בארד און פיאות מיט זיינע שמונה בגדים.

וועם פון די פאלגענדע פערזאנען האט איר פיינט?

אלע 3